Δύο πρωτοβουλίες που αφορούν την ευρωπαϊκή διαχείριση του μεταναστευτικού επιδιώκει να αναδείξει η Ελλάδα στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πρόκειται για τη δημιουργία ενός ειδικού μηχανισμού αντιμετώπισης αιφνίδιων και μαζικών μεταναστευτικών ροών και για την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού πλαισίου επιστροφών μέσω των λεγόμενων Return Hubs σε τρίτες χώρες.
Η πρώτη πρόταση συνδέεται με την αντιμετώπιση περιστατικών κατά τα οποία οι μεταναστευτικές ροές χρησιμοποιούνται ως μέσο άσκησης πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι τέτοιες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν λαμβάνουν μαζικές και αιφνίδιες διαστάσεις, απαιτούν διαφορετική ευρωπαϊκή αντιμετώπιση από εκείνη που προβλέπεται για τις συνήθεις μεταναστευτικές ροές.
Το βασικό ζητούμενο για την ελληνική πλευρά είναι να καθοριστούν εκ των προτέρων οι προϋποθέσεις και οι διαδικασίες ενεργοποίησης ενός τέτοιου μηχανισμού, ώστε τα κράτη-μέλη να διαθέτουν κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο σε περίπτωση εκδήλωσης μιας μεγάλης μεταναστευτικής κρίσης.
Η επόμενη ημέρα των επιστροφών
Παράλληλα, η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τη συζήτηση για τη δημιουργία Return Hubs σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για ένα σχέδιο που αφορά την οργάνωση των επιστροφών προσώπων των οποίων οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας έχουν απορριφθεί, με τη δυνατότητα, υπό συγκεκριμένες νομικές προϋποθέσεις, μεταφοράς τους σε ασφαλή τρίτη χώρα.
Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν, μαζί με την Ελλάδα, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία και η Αυστρία. Οι πέντε χώρες έχουν συγκροτήσει το λεγόμενο Core Group, με στόχο τη διαμόρφωση ενός λειτουργικού μοντέλου συνεργασίας με τρίτες χώρες.
Στόχος η λειτουργία κόμβου στην Αφρική
Σε πολιτικό επίπεδο, η Αθήνα έχει θέσει ως στόχο την έναρξη λειτουργίας του πρώτου Return Hub στην Αφρική κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027, όταν η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για να προχωρήσει, ωστόσο, το σχέδιο απαιτείται να προηγηθεί σειρά συμφωνιών με τρίτες χώρες, καθώς και να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι νομικοί και επιχειρησιακοί κανόνες που θα διέπουν τη λειτουργία τους.
Σε αυτό το στάδιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η συμμετοχή διεθνών οργανισμών. Στο περιθώριο του Συμβουλίου Εσωτερικών Υποθέσεων αναμένεται συνάντηση του Core Group με εκπροσώπους διεθνών οργανισμών, προκειμένου να εξεταστούν ζητήματα που αφορούν την εποπτεία, την παρακολούθηση των διαδικασιών και τις εγγυήσεις που θα πρέπει να περιλαμβάνονται στις συμφωνίες με τρίτες χώρες.
