Από το γράμμα και τη λέξη έως το σύμβολο και την εικαστική πράξη, η γραφή βρίσκεται στο επίκεντρο της ομαδικής έκθεσης «Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή», η οποία εγκαινιάζεται την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, στις 12:00, στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας και θα φιλοξενηθεί στην Αίθουσα Black Box έως τις 8 Νοεμβρίου 2026.
Την έκθεση επιμελείται η ιστορικός τέχνης Μπία Παπαδοπούλου και διοργανώνει ο Εικαστικός Τομέας του Δήμου Καλαμάτας, υπό τη διεύθυνση του Παναγιώτη Λαμπρινίδη. Συμμετέχουν 32 διακεκριμένοι εικαστικοί από την Ελλάδα και τη Διασπορά, εκπροσωπώντας διαφορετικές γενιές, καλλιτεχνικές διαδρομές και αισθητικές προσεγγίσεις. Μέσα από διαφορετικά μέσα και τεχνικές, οι καλλιτέχνες διερευνούν τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στον λόγο, τη γραφή και την εικόνα.
Πίνακες, γλυπτά, σχέδια, εγκαταστάσεις, περιβάλλοντα, χαρακτικά, εικαστικά τυπώματα και artist’s books, με έργα που χρονολογούνται από το 1957 έως σήμερα, συνθέτουν ένα πολυφωνικό αφήγημα. Η έκθεση διατρέχει ένα μεγάλο χρονικό και εννοιολογικό φάσμα, από τις προ-αλφαβητικές γραφές και τα πρώτα συστήματα επικοινωνίας του ανθρώπου έως τη σύγχρονη ψηφιακή εποχή.
Δύο σημαντικά αφιερώματα
Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση καταλαμβάνουν δύο αφιερώματα σε σημαντικές μορφές της ελληνικής εικαστικής σκηνής, οι οποίες συνδέονται με την περιοχή.
Το πρώτο είναι αφιερωμένο στη Χρύσα Βαρδέα-Μαυρομιχάλη (1933-2013), γνωστή διεθνώς ως Chryssa. Γεννημένη στην Αθήνα και με καταγωγή από τη Μάνη, η Chryssa δραστηριοποιήθηκε καλλιτεχνικά στις Ηνωμένες Πολιτείες και ήδη από τη δεκαετία του 1950 διερεύνησε τη γραφή, τα γράμματα και τα σύμβολα ως αυτόνομα εικαστικά στοιχεία.
Το δεύτερο αφορά τον Καλαματιανό εικαστικό Γιάννη Μπουτέα (1941-2026). Για πρώτη φορά παρουσιάζεται στη γενέτειρά του η ιστορική εγκατάστασή του από τη Μπιενάλε της Βενετίας του 1990, προσφέροντας στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει μια σημαντική στιγμή της καλλιτεχνικής του πορείας.
Τα δύο αφιερώματα πραγματοποιούνται με την ιδιαίτερη συμβολή του Ιδρύματος Ελληνική Διασπορά.
«Η έκθεση με τίτλο “Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή” υπογραμμίζει τη σημασία της ανθρώπινης επικοινωνίας. Ο Λόγος μετατρέπεται στα χέρια των καλλιτεχνών σε μεθοδολογικό εργαλείο. Εμφανίζεται στα έργα με τη μορφή γραμμάτων, λέξεων και φράσεων. Λειτουργεί σαν δομικό στοιχείο. Προσδίδει μήνυμα σε πίνακες, σχέδια, γλυπτά, εγκαταστάσεις, χαρακτικά, τυπωμένες εικόνες και καλλιτεχνικά βιβλία. Γίνεται βοήθημα για την ερμηνεία και κατανόηση των έργων. Ή γρίφος. Γόρδιος δεσμός που ενεργοποιεί τον νου και απελευθερώνει τη φαντασία», σημειώνει ο Δήμαρχος Καλαμάτας, Αθανάσιος Βασιλόπουλος.
Ξεχωριστό σταθμό στην έκθεση αποτελούν δύο μεγάλα αφιερώματα σε εμβληματικές μορφές της εικαστικής σκηνής με ιδιαίτερους δεσμούς με την περιοχή. Το πρώτο επικεντρώνεται στη διεθνώς αναγνωρισμένη πρωτοπόρο Χρύσα Βαρδέα-Μαυρομιχάλη (1933–2013), γνωστή διεθνώς ως Chryssa, η οποία γεννήθηκε στην Αθήνα, με καταγωγή από τη Μάνη, δραστηριοποιήθηκε καλλιτεχνικά στην Αμερική και ήδη από τη δεκαετία του ’50 διερεύνησε τη γραφή ως εικαστικό μέσο. Το δεύτερο τιμά τον Καλαματιανό εικαστικό Γιάννη Μπουτέα (1941–2026), φέρνοντας για πρώτη φορά στη γενέτειρά του την ιστορική του εγκατάσταση από τη Μπιενάλε της Βενετίας του 1990. Και τα δύο αφιερώματα υλοποιούνται με την ιδιαίτερη συμβολή του Ιδρύματος Ελληνική Διασπορά.
Η Μπία Παπαδοπούλου, στο επιμελητικό της σημείωμα, περιγράφει την έκθεση ως «σκάφος ιδεών» που «ταξιδεύει νοητά τους θεατές στο χώρο και το χρόνο. Σε γνώριμα και άγνωστα πεδία. Τα ίδια τα έργα, κατεξοχήν φορείς μηνυμάτων, συνενώνουν παρόν, παρελθόν και μέλλον…». Όπως σημειώνει, «ως κιβωτός του Λόγου, η έκθεση συμβολικά διασώζει την Ιστορία, τη συλλογική μνήμη, τον πολιτισμό, τη γλώσσα, την επικοινωνία, τη λογική, τη σκέψη, τη σοφία, την αγάπη, την ανθρωπιά. Μια αγκαλιά προστασίας διαχρονικών αξιών σε μια εποχή ολέθρου και γενοκτονιών όπου αρχαίοι πολιτισμοί κινδυνεύουν να αφανιστούν από τη ματαιοδοξία, το μένος και την οργή των απανταχού σημερινών ισχυρών». Η έκθεση, καταλήγει, «οραματίζεται την ειρήνη, την τάξη και το φως, επιχειρώντας να καταυγάσει τα σκοτάδια».
Ο Παναγιώτης Λαμπρινίδης, Διευθυντής του Εικαστικού Τομέα της Κ.Ε., αναφέρεται στην αφετηρία και το σκεπτικό της φετινής έκθεσης «η τέχνη δεν είναι μόνο ένας τρόπος έκφρασης. Είναι ένας τρόπος να κοιτάζουμε τον κόσμο, να αμφισβητούμε όσα θεωρούμε δεδομένα και να δημιουργούμε νέες δυνατότητες επικοινωνίας. Από την ανάγκη αυτή για επικοινωνία και διάλογο ξεκινά η φετινή έκθεσή μας. Αναζητούμε τι συμβαίνει όταν δύο από τις αρχαιότερες μορφές έκφρασης του ανθρώπου, ο λόγος και η εικόνα, συναντώνται. Η “Κιβωτός του λόγου. Τέχνη και γραφή” παρακολουθεί αυτή τη συνάντηση, εκεί όπου η λέξη γίνεται εικόνα, η γραφή εικαστική πράξη και το αναγνώσιμο μετατρέπεται ακόμη και σε αίνιγμα».
