Στην Ελλάδα, όπου το 23,7% του πληθυσμού είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης, της γηριατρικής περίθαλψης και των υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας, ώστε να καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες ενός πληθυσμού που γερνά.
Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, περίπου 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως είναι σήμερα ηλικίας 60 ετών και άνω, ενώ ο αριθμός τους αναμένεται να αυξηθεί στα 2,1 δισεκατομμύρια έως το 2050, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πληθυσμού. Η εξέλιξη αυτή συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες δημογραφικές μεταβολές της σύγχρονης εποχής. Η γήρανση του πληθυσμού συνδέεται αφενός με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και αφετέρου με τη μείωση των γεννήσεων. Οι δύο αυτές τάσεις μεταβάλλουν σταδιακά την ηλικιακή σύνθεση των κοινωνιών.
Ευρώπη: Σταθερή αύξηση του πληθυσμού μεγαλύτερης ηλικίας
Η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της δημογραφικής μετάβασης. Την 1η Ιανουαρίου 2025, περίπου 99 εκατομμύρια κάτοικοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 22% του συνολικού πληθυσμού. Την ίδια περίοδο, το 6% των κατοίκων της ΕΕ είχε συμπληρώσει το 80ό έτος της ηλικίας του.
Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω εμφανίζεται υψηλότερο σε ορισμένα κράτη-μέλη. Στην Ιταλία προσεγγίζει το 8%, ενώ στη Γερμανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία διαμορφώνεται περίπου στο 7%.
Ελλάδα: Σχεδόν ένας στους τέσσερις κατοίκους είναι άνω των 65 ετών
Η χώρα μας συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες με έντονη δημογραφική γήρανση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, ο εκτιμώμενος πληθυσμός της Ελλάδας την 1η Ιανουαρίου 2025 ανερχόταν σε 10.372.335 άτομα.
Από αυτούς, το 23,7% ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω, ενώ το ποσοστό των παιδιών ηλικίας 0-14 ετών περιοριζόταν στο 12,8%.
Ενδεικτική της μεταβολής της ηλικιακής σύνθεσης είναι και η πορεία του δείκτη γήρανσης, ο οποίος έφτασε στο 185,4. Όπως επισημαίνει η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία, αυτό σημαίνει ότι σε κάθε 100 παιδιά ηλικίας έως 14 ετών αντιστοιχούν περίπου 185 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.
Την ίδια στιγμή, η χαμηλή γεννητικότητα εντείνει τη δημογραφική πρόκληση. Το 2024 καταγράφηκαν στη χώρα 68.309 γεννήσεις, έναντι 125.873 θανάτων, γεγονός που αποτυπώνει τη σημαντική απόκλιση μεταξύ γεννήσεων και θανάτων.
Η τρίτη ηλικία ως περίοδος ενεργού συμμετοχής
Η μεγαλύτερη ηλικία δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη απώλεια της αυτονομίας, αδυναμία ή κοινωνική απομόνωση. Όπως υπογραμμίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η προώθηση της υγιούς και ενεργού γήρανσης μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της συμμετοχής των μεγαλύτερων ανθρώπων στην οικογενειακή και κοινωνική ζωή.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με την Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία, είναι η διαμόρφωση μιας κοινωνίας που δεν περιορίζεται στην παροχή φροντίδας, αλλά διασφαλίζει ότι οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας παραμένουν ενεργοί, συμμετέχουν στις κοινωνικές δραστηριότητες και αντιμετωπίζονται ισότιμα, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια και τις ανάγκες τους.
