Το 2025 καταγράφηκε ως χρονιά-ορόσημο για την αποκατάσταση της φυσικής ροής των ευρωπαϊκών ποταμών, καθώς περισσότερα από 600 τεχνητά εμπόδια απομακρύνθηκαν, αποκαθιστώντας περίπου 3.740 χιλιόμετρα ποτάμιων διαδρομών.
Σύμφωνα με το MedINA – Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο, οι απομακρύνσεις τεχνητών φραγμών στους ευρωπαϊκούς ποταμούς έχουν πλέον ξεπεράσει συνολικά τις 9.680.
Με αφορμή τη δεύτερη διοργάνωση της Ημέρας Απομάκρυνσης Φραγμών από Ποταμούς (Dam Removal Day), το MedINA επισημαίνει την ανάγκη να αποκατασταθεί η φυσική συνδεσιμότητα και η ελεύθερη ροή των ελληνικών ποταμών. Παράλληλα, αναδεικνύει τις προσπάθειες που πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια για την απομάκρυνση παρωχημένων τεχνητών εμποδίων και στην Ελλάδα.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Όπως αναφέρει επίσης το MedINA, σχετικά τώρα με την Ελλάδα, η χώρα μας, δεν έχει προχωρήσει μέχρι σήμερα σε καθαίρεση φραγμού, ωστόσο βρίσκεται πλέον πιο κοντά από ποτέ στο να περάσει από την καταγραφή και την επιστημονική τεκμηρίωση στην υλοποίηση συγκεκριμένων παρεμβάσεων.
Ένας τεχνητός φραγμός δεν περιορίζει απλώς τη ροή του νερού. Διακόπτει τη φυσική συνέχεια ενός ποταμού, δυσχεραίνει τη μετακίνηση ψαριών και άλλων υδρόβιων οργανισμών, απομονώνει οικοσυστήματα και επηρεάζει τη μεταφορά ιζημάτων, τη θερμοκρασία και την ποιότητα του νερού.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Η υποβάθμιση των ποτάμιων οικοσυστημάτων μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη διαθεσιμότητα νερού, εντονότερα πλημμυρικά φαινόμενα και μεγαλύτερες ανάγκες για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το MedINA, περισσότεροι από 1,2 εκατομμύρια καταγεγραμμένοι τεχνητοί φραγμοί και άλλα εμπόδια κατακερματίζουν σήμερα τους ποταμούς της Ευρώπης. Παράλληλα, εκτιμάται ότι πάνω από 200.000 χιλιόμετρα ποταμών έχουν επηρεαστεί από την τεχνητή συγκράτηση του νερού και την αλλαγή της φυσικής τους ροής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι περίπου το 68% των καταγεγραμμένων ευρωπαϊκών εμποδίων έχει ύψος μικρότερο από δύο μέτρα. Πρόκειται για κατασκευές που συχνά δεν βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής, παρά το γεγονός ότι μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπτώσεις στη συνδεσιμότητα των ποταμών.
