Νέα επιβάρυνση για τα νοικοκυριά προκαλούν το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η παραγωγή τροφίμων, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τις τιμές βασικών αγαθών.
Το αυξημένο κόστος ενέργειας μεταφέρεται σταδιακά στην παραγωγική διαδικασία και στις μεταφορές, με τις επιπτώσεις να αναμένεται να φανούν στη συνέχεια και στις τιμές που βλέπουν οι καταναλωτές στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Παράλληλα, ακριβότερες είναι πλέον και αρκετές πρώτες ύλες, αλλά και τα υλικά συσκευασίας, αυξάνοντας την πίεση που δέχεται η βιομηχανία τροφίμων. Τα νοικοκυριά βρίσκονται έτσι αντιμέτωπα με έναν ακόμη κύκλο αυξήσεων, μετά τις σημαντικές ανατιμήσεις που έχουν προηγηθεί τα τελευταία χρόνια.
Από τις αρχές του 2027 οι μεγαλύτερες αυξήσεις
Οι νέες ανατιμήσεις δεν αναμένεται να εμφανιστούν ταυτόχρονα σε όλα τα προϊόντα. Εκπρόσωποι του οργανωμένου λιανεμπορίου εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη επίδραση στις τιμές θα γίνει ορατή στις αρχές του νέου έτους, όταν οι αυξήσεις του κόστους θα ενσωματωθούν σε μεγαλύτερο βαθμό στους νέους τιμοκαταλόγους.
Ένα προσωρινό εμπόδιο στις ανατιμήσεις αποτελεί η ρύθμιση που προβλέπει ότι ένα προϊόν δεν μπορεί να μπει σε προσφορά για διάστημα τριών μηνών από τη στιγμή που αυξάνεται η τιμή του. Το συγκεκριμένο μέτρο ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για επιχειρήσεις που θα εξέταζαν αυξήσεις λίγο πριν από την εορταστική περίοδο, καθώς θα έχαναν για αρκετό διάστημα τη δυνατότητα να πραγματοποιούν προωθητικές ενέργειες.
Παρόλα αυτά, οι διαδικασίες για τις νέες τιμές έχουν ήδη ξεκινήσει. Οι πρώτοι ανανεωμένοι τιμοκατάλογοι με αυξημένες τιμές έχουν αποσταλεί στην Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς, αλλά και στις αλυσίδες τροφίμων, δείχνοντας ότι οι αναπροσαρμογές βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Στο επίκεντρο γάλα και γαλακτοκομικά
Μεγάλη ανησυχία επικρατεί στον κλάδο της γαλακτοκομίας, όπου η μειωμένη διαθεσιμότητα πρώτης ύλης δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στο κόστος.
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει οδηγήσει σε περιορισμό του ζωικού κεφαλαίου και κατά συνέπεια στη μείωση της διαθέσιμης πρώτης ύλης. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν πως η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των γαλακτοκομικών προϊόντων.
Οι πιέσεις, ωστόσο, επεκτείνονται και σε άλλες κατηγορίες τροφίμων. Οι διεθνείς τιμές των αγροτικών προϊόντων παρουσιάζουν επίσης ανοδική πορεία, με τον σχετικό δείκτη να καταγράφει μηνιαία άνοδο σχεδόν 4%.
Στην εξέλιξη αυτή συμβάλλουν τα έντονα καιρικά φαινόμενα, οι συνέπειες του El Niño, αλλά και οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι οποίες επηρεάζουν τόσο την παραγωγή όσο και τις εμπορικές μεταφορές και το συνολικό κόστος διακίνησης.
Μειώνονται οι κωδικοί με μειωμένες τιμές
Την ίδια ώρα, μικρότερη φαίνεται να είναι η δυνατότητα συγκράτησης των τιμών μέσα από τις εθελοντικές μειώσεις. Η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών ολοκληρώνει τον πρώτο κύκλο της για το μεγαλύτερο μέρος των περισσότερων από 1.700 κωδικών που είχαν ενταχθεί στο πρόγραμμα.
Για το επόμενο δίμηνο έχουν δηλωθεί μέχρι στιγμής μόλις 440 κωδικοί, αριθμός αρκετά μικρότερος από εκείνον της προηγούμενης περιόδου.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη μειωμένη δυνατότητα ή πρόθεση των προμηθευτών να προχωρήσουν σε νέες μειώσεις, καθώς το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διακίνησης συνεχίζει να αυξάνεται.
Το βασικό ερώτημα πλέον για την αγορά είναι σε ποιο βαθμό και με πόσο γρήγορο ρυθμό οι αυξημένες δαπάνες των επιχειρήσεων θα μετακυλιστούν στις τελικές τιμές, προκαλώντας νέα πίεση στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
