Σημαντικές πιέσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας και τη διεθνή ναυτιλία προκαλεί η συνεχιζόμενη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. Οι περιορισμοί στις θαλάσσιες μεταφορές αυξάνουν το κόστος εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ενώ διατηρούν σε υψηλά επίπεδα τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων.
Σύμφωνα με τη Rystad Energy, η πρόσθετη επιβάρυνση για τις ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG αναμένεται να φτάσει τουλάχιστον τα 12 δισ. δολάρια το 2026. Την ίδια στιγμή, η Poten & Partners εκτιμά ότι η σύγκρουση μπορεί να παραταθεί για αρκετά χρόνια, με περιοδικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και συνεχιζόμενη αβεβαιότητα στις ενεργειακές μεταφορές.
Αυξάνεται το κόστος εισαγωγών LNG
Η συνολική δαπάνη για τις παγκόσμιες εισαγωγές LNG εκτιμάται ότι θα ανέλθει τουλάχιστον στα 256,3 δισ. δολάρια το 2026, έναντι 217,8 δισ. δολαρίων που προέβλεπαν οι προπολεμικές εκτιμήσεις της Rystad Energy. Αυτό συμβαίνει παρά τη μείωση των εισαγόμενων ποσοτήτων κατά 60,7 εκατ. τόνους.
Οι υπολογισμοί βασίζονται στο ενδεχόμενο να μην πραγματοποιηθούν παραδόσεις LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα από τον Μάρτιο έως το τέλος του έτους, λόγω των επιθέσεων στην περιοχή.
Η Ευρώπη αναμένεται να υποστεί τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, με αύξηση του κόστους τουλάχιστον κατά 18%, παρά τη μείωση της ζήτησης κατά 24 εκατ. τόνους. Ειδικότερα, εκτιμάται ότι θα χαθούν 20,6 εκατ. τόνοι από τους 24,7 εκατ. τόνους καταριανού LNG που είχαν προγραμματιστεί για την ευρωπαϊκή αγορά.
Η εξάρτηση της Ευρώπης
Η μεγαλύτερη έκθεση της Ευρώπης στις διακυμάνσεις των τιμών συνδέεται και με την εξάρτησή της από την αγορά άμεσης παράδοσης (spot), μέσω της οποίας προμηθεύεται περίπου το 65% των εισαγόμενων ποσοτήτων LNG.
Η μέση τιμή του LNG στην Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 47%, ενώ στην Ανατολική Ασία η αύξηση του συνολικού κόστους εισαγωγών περιορίζεται στο 9,7%. Η διαφορά αποδίδεται εν μέρει στο γεγονός ότι το 82% των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG στην Ανατολική Ασία συνδέεται με τις τιμές του πετρελαίου.
Ο C. Halser, ανώτερος αναλυτής της Rystad Energy, επισημαίνει ότι η διαφοροποίηση των μηχανισμών τιμολόγησης δεν εγγυάται τη φυσική διαθεσιμότητα των ενεργειακών φορτίων. Όπως τονίζει, οι εισαγωγείς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τόσο τις μεταβολές των τιμών όσο και την ασφάλεια των διαδρομών μεταφοράς.
Poten: Πιθανή η πολυετής σύγκρουση
Στην ανάλυσή της με τίτλο «Neither Peace Nor War» («Ούτε ειρήνη ούτε πόλεμος»), η Poten & Partners εξετάζει το ενδεχόμενο η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν να συνεχιστεί για χρόνια, χωρίς οριστική διπλωματική συμφωνία.
Παρά τις προσδοκίες για συμφωνία μέσα στους επόμενους τρεις έως έξι μήνες, η εταιρεία δεν αποκλείει τη διατήρηση του σημερινού αδιεξόδου, με νέες επιθέσεις, κυρώσεις και προσωρινές διευθετήσεις.
Παράλληλα, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων έχει ουσιαστικά αναστείλει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου της Τεχεράνης. Σύμφωνα με την Poten, το Ιράν φαίνεται επίσης να έχει εξαντλήσει τα αποθέματα πετρελαίου που διατηρούσε σε πλωτές εγκαταστάσεις στην Ασία, κυρίως ανοικτά της Μαλαισίας.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να ζητά την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού ως προϋπόθεση για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Οι επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον παραμένουν αβέβαιες, ενώ η Poten εκτιμά ότι ενδέχεται να επηρεαστούν και από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, στις 3 Νοεμβρίου.
Υψηλοί ναύλοι και αυξημένοι κίνδυνοι για τη ναυτιλία
Παρά τις πολεμικές αναταράξεις, οι εμπορικές ροές πετρελαίου έχουν αρχίσει να προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες. Ορισμένα δεξαμενόπλοια διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ μέσω διαδρόμου υπό αμερικανική προστασία, ενώ άλλα πραγματοποιούν μεταφορτώσεις φορτίων στον Κόλπο του Ομάν.
Η ανάκαμψη των εξαγωγών πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή τους τελευταίους μήνες δείχνει ότι η αγορά αναζητά εναλλακτικούς τρόπους διατήρησης των μεταφορών. Ωστόσο, οι επιχειρησιακές δυσκολίες, τα πρόσθετα κόστη και τα αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου ενδέχεται να διατηρήσουν τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων σε υψηλά επίπεδα.
Η προοπτική μιας παρατεταμένης κρίσης δημιουργεί έτσι διπλή πίεση στη διεθνή αγορά: αυξάνει το κόστος ενεργειακού εφοδιασμού για τις εισαγωγικές οικονομίες, ενώ παράλληλα συντηρεί τους υψηλούς ναύλους στη ναυτιλία, με σημαντικές επιπτώσεις στην ασφάλεια των πληρωμάτων και τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου.
